Αναλυτικά
Η πολιτιστική ιστορία της πόλης, με τους μεγάλους πεζογράφους και ποιητές, τα καλλιτεχνικά και πνευματικά δρώμενα, που διοργανώνονται όλον τον χρόνο, δίνουν την ευκαιρία για μια γνωριμία με τις ρίζες της πνευματικής παράδοσης της Ηπείρου. Οι διαδρομές μέσα την πόλη, τα πολλά αξιοθέατα και τα μουσεία, προσφέρουν την αίσθηση μιας άλλης εποχής, γεμάτης μυστικά και θρύλους. Θαυμαστά κτήρια, όπως η Οικία Χουσείν Ματέι, το Οθωμανικό Τέμενος του Βελή Πασά και ολόκληρο το ιστορικό κέντρο των Ιωαννίνων αποτελούν μοναδικά αξιοθέατα. Τα Ιωάννινα υπήρξαν πολυπολιτισμική επικράτεια, με κυρίαρχο το χριστιανικό, το ισλαμικό και το εβραϊκό στοιχείο. Αυτή η συνύπαρξη έχει αφήσει έντονες μνήμες και καταγραφές στο ιστορικό κέντρο της πόλης. Η Στοά Λούλη είναι ένα από τα σημεία στα οποία οι τρεις κοινότητες συνεργάστηκαν και προόδευσαν. Η στοά αρχικά λειτουργούσε ως χάνι, για να μετατραπεί κατόπιν σε εμπορικό κέντρο μεγάλης σημασίας για όλη την Ήπειρο.
Με θέα την Παμβώτιδα
Οι περίπατοι γύρω από τη λίμνη είναι μια ευκαιρία για να αφεθείτε στη δύναμη του νερού, να χαρείτε τη δροσιά και την ηρεμία που προσφέρουν οι συστάδες με τα τεράστια πλατάνια. Όλη η παραλίμνια περιοχή αποτελεί μια ιδανική βόλτα, γεμάτη μικρά μαγαζιά και σπουδαία εστιατόρια, στα οποία συνδυάζονται οι εκλεκτές γεύσεις με το καταπράσινο τοπίο. Προς τη βόρεια έξοδο των Ιωαννίνων, στον άξονα του Μετσόβου, βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Νικολάου των Κοπάνων, ονομασία που οφείλεται στο κοπάνισμα των ρούχων που έκαναν οι γυναίκες στις παραδοσιακές νεροτριβές της λίμνης. Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση εδώ φυλακίστηκε η Κυρά – Φροσύνη, η μοιραία γυναίκα των Ιωαννίνων. Ο δρόμος, καθώς συνεχίζει, οδηγεί σε ένα από τα ομορφότερα σπήλαια της Ευρώπης, το Πέραμα. Το σπήλαιο, το οποίο είναι προϊόν καρστικών φαινομένων, έχει ιστορία 1,5 εκατομμυρίων ετών. Η ωραιότητα των θαλάμων του είναι απερίγραπτη. Η αίθουσα του Σταυρού, με τους ασβεστολιθικούς προσκυνητές, φαντάζει σχεδόν αδύνατον να έχει διαμορφωθεί χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση• και όμως, πρόκειται για φυσικό γλυπτό, το οποίο κυριολεκτικά μαγνητίζει τον θεατή. Η αίθουσα των Μυθικών Ανακτόρων μοιάζει να αποτελεί κατοικία νεράιδων. Οι κρυσταλλοποιήσεις της οροφής δημιουργούν «πολυελαίους», που ξαφνιάζουν με την περίπλοκη δομή τους και την αρμονία των σχημάτων. Η περιοχή γύρω από το σπήλαιο είναι ιδανική για να ατενίσετε τη λίμνη και να νιώσετε τη μαγεία της φύσης. Το τρενάκι του Περάματος ενώνει τα Ιωάννινα με τον γραφικό οικισμό και αποτελεί μία νοσταλγική επιλογή.
Στενά Καλαμά
Το φαράγγι (ή τα “στενά” ) του Καλαμά, για την πλούσια πανίδα και χλωρίδα αλλά και για την ομορφιά του τοπίου έχουν ενταχθεί στο δίκτυο Natura 2000. Στην είσοδο και την έξοδο του φαραγγιού οι πανάρχαιες ακροπόλεις της Οσντίνας και της Ραβενής, με τα ερείπια όλων των αιώνων στα σπλάχνα τους και τα άγρια τείχη και τις κοντυλοπελεκημένες εκκλησιές να αντιστέκονται στο διάβα του χρόνου, στέκουν αιώνιοι φύλακες. Το φαράγγι προσεγγίζεται εύκολα από τα Γιάννενα, την Ηγουμενίτσα ή τους Φιλιάτες. Στο δρόμο Ηγουμενίτσας- Ιωαννίνων στρίψτε αριστερά προς την Πλακωτή και συνεχίστε προς τις Πέντε Εκκλησιές. Πριν μπείτε στο χωριό, ακολουθείστε τον ασφαλτοστρωμένο δρόμο που οδηγεί στην “Παλιοχώρα”, όπως λένε οι ντόπιοι τον αρχαίο οικισμό. Συνεχίστε μέχρι τη γέφυρα Μπέλεϊ στον Καλαμά. Πάνω στο βράχο, βρίσκεται η ακρόπολη της Οσδίνας με τα αρχαία κάστρα, τις βυζαντινές οχυρώσεις και τις μεταβυζαντινές εκκλησίες.
Το χρηστήριον της Δωδώνης
Η περιοχή της Δωδώνης κατά την παράδοση έχει λάβει το όνομά της από τον Δώδωνα, γιο του Δία και της Ευρώπης (Σοφοκλής, Τραχινίαι 172) ή από τη Δωδώνη, κόρη του Ωκεανού και της Τηθύας, όπως αναφέρει ο Στέφανος ο Βυζάντιος. Το ιερό μαντείο της Δωδώνης (χρηστήριον Δωδώνης) βρίσκεται στο βορειοδυτικό τμήμα της Ελλάδας, στην Ήπειρο, νοτιοδυτικά των Ιωαννίνων και ανατολικά από τους πρόποδες του όρους Τόμαρος, 600 μ. από την επιφάνεια της θάλασσας, προσιτό κυρίως από τα παράλια της Θεσπρωτίας. Ήταν ίσως το παλαιότερο και σημαντικότερο μαντείο της πρώιμης αρχαιότητας, ενεργό πιθανώς από τη δεύτερη χιλιετία π.Χ., αλλά σύντομα έγινε δεύτερο σε σημασία ιερό μετά το μαντείο των Δελφών. Στις αρχές του 3ου αιώνα π.Χ, ο βασιλιάς Πύρρος μετέτρεψε τη Δωδώνη σε θρησκευτική πρωτεύουσα της περιοχής του, οικοδομώντας μια σειρά από σημαντικά κτίρια γύρω από το μαντείο όπως ο ναός της Διώνης.
Αν και σταδιακά έχανε την αίγλη του, ειδικά μετά την πρώτη καταστροφή που υπέστη το 219 π.Χ. από τους Αιτωλούς, οι οποίοι με επικεφαλής το Δωρίμαχο τον Τριχωνέα κατέκαψαν το ιερό (Πολύβιος, Ιστορίαι Δ’,67,3), αυτό ανακατασκευάστηκε και είχε ικανοποιητική επισκεψιμότητα έως την άνοδο του Χριστιανισμού. Το 392 μ.Χ. επί αυτοκράτορα Θεοδόσιου, το μαντείο σίγησε, ο ναός έκλεισε, όπως και όλοι οι ειδωλολατρικοί ναοί, και κόπηκε η μοναδική ιερή βελανιδιά που είχε απομείνει κοντά στο βωμό. Αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τον Απολλώνιο το Ρόδιο, από τις ιερές βελανιδιές της Δωδώνης είχε κατασκευαστεί η καρίνα της Αργούς, οι μαντικές ικανότητες της οποίας βοήθησαν τους Αργοναύτες στο επίπονο ταξίδι τους προς την απόκτηση του Χρυσόμαλλου Δέρατος.
Λίμνη Παμβώτιδα
Παμβώτις («η τα πάντα τρέφουσα») είναι το αρχαίο όνομα της γνωστής σε όλους μας λίμνης των Ιωαννίνων, που στολίζει με τη σπάνια ομορφιά της το ομώνυμο λεκανοπέδιο. Με ένα πλούσιο ιστορικό παρελθόν, διανθισμένο με θρύλους και παραδόσεις αιώνων, η λίμνη της Κυρά-Φροσύνης οδηγεί τη φήμη της και πέρα από τα όρια της χώρας μας. Βρίσκεται σε ύψος 470 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας. Έχει μήκος 7,5 περίπου χιλιόμετρα, πλάτος 1,5 ως 5 χιλιόμετρα, μέσο βάθος 4 – 5 μέτρα, μέγιστο βάθος 11 μέτρα και επιφάνεια 22,8 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Περιβάλλεται από τα όρη Μιτσικέλι και από τα ανατολικά αντερείσματα του Τομάρου (ή της Ολύτσικας), και σχηματίζεται από τα ύδατα τριών κυρίως πηγών (Ντραμπάντοβας, Σεντενίκου και Κρύας), που αναβλύζουν από τους πρόποδες του Μιτσικελίου. Συνδέεται με τους θρύλους της Κυρά – Φροσύνης και του Ντουραχάν. Οι όχθες της είναι πυκνόφυτες και τα βουνά της Ηπείρου καθρεφτίζονται στα νερά της.
Αν και στο παρελθόν η στάθμη των υδάτων της είχε μειωθεί σημαντικά, σήμερα αποτελεί ένα ζωντανό κομμάτι της χλωρίδας και πανίδας της περιοχής. Η λίμνη είναι ιχθυοτρόφος, περίφημα δε είναι τα χέλια και οι καραβίδες της. Αποτελεί πηγή ζωής για τους ψαράδες. Στο μέσον περίπου βρίσκεται μικρή νησίδα που κατοικείται από 100 περίπου οικογένειες. Τα τελευταία χρόνια μάλιστα ο υγρός στίβος έχει καταστεί κέντρο διεξαγωγής διεθνών αθλητικών συναντήσεων, κωπηλασίας, κανόε καγιάκ και σκι. Οι πυκνόφυτες από εκτεταμένους καλαμιώνες όχθες της και η πλούσια παραλίμνια βλάστηση από ιτιές, λεύκες και θεώρατα πλατάνια προσφέρουν απάνεμο καταφύγιο σε πλήθος ενδημικών και αποδημητικών πουλιών. Ερωδιοί, βουτηχτάρια, μπεκατσίνια, αγριόκυκνοι και κορμοράνοι αναζητούν τα «προς το ζην» ανάμεσα σε νόστιμους ψαρομεζέδες. Μικρά καραβάκια θα σας οδηγήσουν σε ένα οδοιπορικό ανάμεσα στη φύση, στις ιστορικές μονές αλλά και στη γραφική ψαράδικη κοινότητα όπου χτυπά ο παλμός της ζωής στο νησί. Γευθείτε τα ονομαστά γιαννιώτικα γλυκά, ένα φιλόξενο καλωσόρισμα των κατοίκων, αλλά και τις ονομαστές νοστιμιές της λίμνης όπως γριβάδια, χέλια και βατραχοπόδαρα.
Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης “Θεόδωρος Παπαγιάννης” στο Ελληνικό Ιωαννίνων
Ο Θεόδωρος Παπαγιάννης γεννήθηκε στο Ελληνικό Ιωαννίνων. Μια κοινότυπη φράση, όπως αυτή, που συνήθως ξεκινάει μια βιογραφική αναφορά, αποκτά ένα ιδιαίτερο νόημα στην περίπτωση του Θεόδωρου Παπαγιάννη. Πρώτα απ’ όλα γιατί η προσωπικότητα και το έργο του γνωστού γλύπτη και καθηγητή της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών έχουν επηρεαστεί με έναν εμβληματικό τρόπο από την καταγωγή του. Η Ήπειρος της πέτρας και του σμιλεμένου τοπίου ευνοεί μάλλον την καλλιέργεια της γλυπτικής τέχνης, αν κρίνουμε άλλωστε και από το γεγονός ότι και άλλοι σύγχρονοι γλύπτες (Γιώργος Χουλιαράς, Κυριάκος Ρόκος…) κατάγονται και αυτοί από εκεί.
Το Μουσείο στεγάζεται σε ένα κτίριο που ήταν παλιότερα Δημοτικό Σχολείο, και χρηματοδοτήθηκε από τον Ευεργέτη Νικόλαο Μαντελόπουλο. Είναι κτισμένο από καλλιτέχνες μάστορες της πέτρας μιας άλλης εποχής, για να προστατεύει τα γλυπτά που βρίσκονται στο εσωτερικό του. Το κτήριο είναι ασυνήθιστα μεγάλο για χωριό. Οι εσωτερικοί του χώροι στεγάζουν έργα που έχουν ως θέμα τους κυρίως την Ήπειρο: προτομές ευεργετών και σημαντικών ανθρώπων της περιοχής, εκθέματα με θέμα το ψωμί, τη μάθηση, τον ευεργετισμό, την ξενιτιά και άλλα που, όπως αναφέρει ο ίδιος ο καλλιτέχνης, είναι «αφιερωμένα στους ταπεινούς της ζωής, τους αγρότες- κτηνοτρόφους, τους μαστόρους και την Ηπειρώτισσα μάνα». Το γραφείο με την βιβλιοθήκη και το πωλητήριο συμπληρώνουν το εσωτερικό του Μουσείου.
Oροσειρά των Τζουμέρκων
Τα Τζουμέρκα (ή Αθαμανικά Όρη ή Όρη των Αθαμάνων) βρίσκονται στα όρια της Ηπείρου με τη Θεσσαλία, με την ψηλότερη κορυφή τους, την Κακαρδίτσα να υψώνεται στα 2.429 μέτρα. Πρόκειται για μια από τις πιο τραχείς και παρθένες ορεινές περιοχές της Ελλάδα.
Το ανάγλυφο των βουνών, που οφείλεται κυρίως στη διάβρωση των εδαφών τους, χαρακτηρίζεται από ποικιλομορφία και μεγάλες υψομετρικές διαφορές, με πτυχώσεις που φιλοξενούν στην αγκαλιά τους πολλά υδάτινα ρεύματα. Τα περισσότερα από αυτά καταλήγουν στον Αχελώο στα ανατολικά και στον Άραχθο στα δυτικά των βουνών, ενώ σε κάποια σημεία σχηματίζουν και εντυπωσιακούς καταρράκτες, όπως αυτούς στα Θεοδώριανα και στο ομώνυμο χωριό Καταρράκτης.
Οι πλαγιές των Τζουμέρκων κάτω από το υψόμετρο της γυμνής αλπικής ζώνης είναι κατάφυτες από πυκνά δάση, κυρίως ελάτων. Το δύσβατο ανάγλυφο της περιοχής, που συγκαταλέγεται στις ορεινότερες της χώρας μας, έχει συμβάλει στο να διατηρηθούν η πανίδα και η χλωρίδα των Τζουμέρκων σχεδόν ανέπαφες. Και ενώ την πρώτη συνθέτουν τα κοινά είδη ζώων και πουλιών που απαντούν στην Ελλάδα, η δεύτερη είναι ιδιαίτερα πλούσια, περιλαμβάνοντας περισσότερα από 500 είδη.
Η Καστροπολιτεία των Ιωαννίνων
Στο νοτιοανατολικό άκρο της πόλης των Ιωαννίνων διατηρείται μέχρι σήμερα μια μοναδική καστροπολιτεία, σημείο αναφοράς της πόλης, αναπόσπαστα συνδεδεμένο με την πλούσια ιστορία της περιοχής. Αποτελεί το αρχαιότερο βυζαντινό κάστρο της ελληνικής επικράτειας, με αδιάκοπη ιστορία καθώς είναι ένα από τα ελάχιστα κάστρα στην Ελλάδα που εξακολουθεί να κατοικείται μέχρι σήμερα. Περάστε την μεγάλη πύλη με το οικόσημο του Αλή Πασά, και μεταφερθείτε σε μια άλλη εποχή, τότε που το κάστρο αποτελούσε το μεγαλύτερο διοικητικό κέντρο ολόκληρης της περιοχής. Εδώ αναπτύχθηκαν τα ελληνικά γράμματα, εδώ δίδαξαν οι μεγάλοι δάσκαλοι του Γένους, εδώ σπούδασαν την τέχνη του πολέμου οι μεγάλοι οπλαρχηγοί. Εδώ έζησε ο Αλή Πασάς, αυτή η εμβληματική και αινιγματική μορφή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με το μεγάλο του έρωτα με την κυρά-Βασιλική αλλά και την θανάτωση της κυρά-Φροσύνης, ερωμένης του γιου του.
Το κάστρο
Το επιβλητικό κάστρο των Ιωαννίνων σύμφωνα με ιστορικές μαρτυρίες χτίστηκε επί Αυτοκράτορα Ιουστινιανού του Α’, το 528 μ.Χ., στο πλαίσιο του σχεδιασμού για την οχύρωση του Βυζαντινού κράτους, μια φιλόδοξη εκδήλωση της κραταιάς Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Η σημερινή μορφή του Κάστρου είναι στο μεγαλύτερο μέρος έργο της εποχής της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, με ενσωματωμένες παλαιότερες βυζαντινές οικοδομικές φάσεις. Το κάστρο χωρίζεται σε τέσσερα τμήματα: τον εξωτερικό περίβολο, τη ΒΔ ακρόπολη, όπου δεσπόζει το Ασλάν Τζαμί, τη ΝΑ ακρόπολη με το περίφημο Ιτς Καλέ και, τέλος, την καθαυτό Καστροπολιτεία, την παλαιά, περίτειχη πόλη των Ιωαννίνων. Η έκταση μέσα στα τείχη του είναι 200 στρέμματα περίπου.
Τα μουσεία της καστροπολιτείας
- το Βυζαντινό Μουσείο, στην ακρόπολη του Ιτς Καλέ, με σημαντικότατες συλλογές νομισμάτων, γλυπτών και κειμηλίων
- το Δημοτικό Εθνογραφικό Μουσείο Ιωαννίνων, το οποίο βρίσκεται στο τζαμί του Ασλάν Πασά. Ο επισκέπτης έχει την ευκαιρία να δει τα Οθωμανικά λουτρά και τη βιβλιοθήκη με σπουδαία γραπτά μνημεία, καθώς και τοπικές φορεσιές, το δαμασκηνό σπαθί του Καραϊσκάκη και συλλογές αργυροχρυσοχοΐας.
- το Μουσείο Φώτη Ραπακούση, απέναντι από το Τζαμί του Ασλάν Πασά. Πρόκειται για μουσείο πολεμικής ιστορίας κυρίως, με σπουδαία εκθέματα από την προεπαναστατική περίοδο μέχρι και τους Βαλκανικούς Πολέμους.
Γαστρονομικός οδηγός των Ιωαννίνων
Η γαστρονομική πανδαισία των Ιωαννίνων είναι υψηλών απαιτήσεων. Τα ηπειρώτικα βουνά προσφέρουν μια μεγάλη γκάμα βοτάνων και μυρωδικών, που αρτύζουν τις εκλεκτές πρώτες ύλες. Τα ψάρια της λίμνης, όπως τα χέλια και οι πέστροφες, αποτελούν, μαζί με τα ιδιαίτερα βατραχοπόδαρα, το σήμα κατατεθέν της γιαννιώτικης κουζίνας. Τα παραδοσιακά γλυκά των Ιωαννίνων είναι ξακουστά σε όλη την Ελλάδα. Το περίφημο σκερ μπουρέκ, που σημαίνει ζαχαρένια πίτα, ο εξαιρετικός μπακλαβάς και τα υπόλοιπα γλυκά του ταψιού είναι μερικές μόνο από τις γεύσεις που θα σας μείνουν αξέχαστες. Ένα εντελώς πρωτότυπο προϊόν, που δεν μπορείτε να το βρείτε πουθενά αλλού παρά μόνον στα Ιωάννινα, είναι τα ηδύποτα χωρίς αλκοόλ. Πρόκειται για εντελώς ξεχωριστά λικέρ, που προκύπτουν από την ανάμειξη βιολογικού όξου με νέκταρ, βότανα και αρώματα φρούτων. Απολαύστε τα με τριμμένο πάγο. Στα παραδοσιακά καφενεία της πόλης μπορείτε να δοκιμάσετε τα μοναδικά «σερμπέτια», γλυκά κρασιά με αρώματα φρούτων και λουλουδιών.
Μουσείο Αργυροτεχνίας
Βρίσκεται στο κάστρο των Ιωαννίνων, και συγκεκριμένα στο δυτικό προμαχώνα της νοτιανατολικής ακρόπολης (Ιτς Καλέ), καταλαμβάνοντας τα δύο επίπεδα του προμαχώνα καθώς και το κτίσμα των παλαιών μαγειριών που εφάπτεται σε αυτόν. Πρόκειται για μουσείο θεματικό, αφού πραγματεύεται την τεχνολογία της αργυροχοΐας κατά την προβιομηχανική περίοδο, αλλά ταυτόχρονα και μουσείο περιφερειακό, αφού εστιάζει κυρίως στην ιστορία της αργυροχοΐας στην περιοχή της Ηπείρου. Χρονικά, η έκθεση αναφέρεται κατά βάση στη μεταβυζαντινή περίοδο, από τον 15ο αιώνα και έπειτα, χωρίς ωστόσο να λείπουν και αναφορές στο απώτερο παρελθόν, καθώς η τεχνολογία που χρησιμοποιείται για την παραγωγή των ασημικών ανάγεται συχνά σε πολύ παλαιότερες περιόδους. Μπορείτε να γνωρίσετε από κοντά την τα πάντα γύρω από την ηπειρώτικη αργυροτεχνία και την τεχνολογία της. Επίσης, τη σύνδεση αυτής της τεχνολογίας με τα κοινωνικά δεδομένα της εποχής γύρω από τα οποία αυτή αναπτύχθηκε και άκμασε.
Πηγή: visitgreece.gr
